ruimten van ruimten ruimten van ruime tijden laat ons ver en langzaam zijn
J.C. van Schagen, 1891-1985
Recensies
2026
Februari 2026: recensie Archipel X
MANNEKE Archipel X Gerben Budding (orgel), Nanette Mans (stem) ATTACA ATT 2025173 • 1u20' WAARDERING 9
Ter ere van zijn vijfentachtigste verjaardag heeft Daan Manneke zijn memoires (Archipel) gepubliceerd. De muzikale pendant daarvan is de ca Archipel X waarin Gerben Budding en Nannette Mans werken van hemzelf en van zijn favoriete (orgel)componisten brengen. Het eerste deel is getiteld Lounges en het hoeft niet te verbazen dat Olivier Messiaen met het diepreligieuze Verset pour la fête de la dédicace alle aandacht naar zich toetrekt. De compositie is vintage Messiaen: transcedent, mysterieus, ritmisch complex en voorzien van vogelgeluiden (zang-lijster) die hij beschouwde als liederen van God'. Het tweede deel bestaat uit de eerste integrale cd-opname van Mannekes Basler Psalmen, op tekst van de Rotterdamse humanist Erasmus. In Friedenskonzert horen we Nanette Mans die met trefzekere soberheid een zeldzame amplitude tentoonspreidt. Haar woordloze elliptische motieven zweven door een wolkeloze hemel. Gerben Budding is het fysieke verlengstuk van het orgel in de Utrechts Domkerk (de 'Dame Blanche'), hij voegt gevoel en respect toe aan het duizelingwekkende kleurenspectrum van dit instrument. Overigens is het technisch niet eenvoudig om de resonanties in de Domkerk, die soms volle seconden duren, te laten zijn wat ze moeten zijn: een zachtjes gloeiende achtergrond die tegelijk ruimte biedt aan de subtiliteiten van de klankkleur. Alle lof voor opnameleider Pieter de Ruijter. WYNOLD VERWEIJ
24 februari 2026: 'Recensie Archipel X - Budding en Mans brengen magistraal eerbetoon aan Daan Manneke' - Orgelnieuws.nl
'In 2024 vierde componist Daan Manneke zijn 85e verjaardag. Als eerbetoon verscheen de bijzonder fraaie cd ‘Archipel X’, met Gerben Budding op het Utrechtse Domorgel, samen met sopraan Nanette Mans.
Het eerste deel van Archipel X wordt omlijst door een hommage aan de twaalfde-eeuwse componisten Leoninus en Perotinus, in een werk dat filmisch tijd en ruimte overbrugt en een middeleeuwse sfeer oproept. Daartussen klinkt door Manneke zelf gekozen muziek die hem gedurende zijn leven heeft geïnspireerd: Bach, gregoriaans, Messiaen, Franck en Couperin. Dat is meteen een hogeschoolvoorbeeld van programmeerkunst, waarin oude en nieuwe muziek met elkaar in dialoog gaan; een karakteristiek van het gehele concept van de cd.
Psalmen Het sonoor en tijdloos gebeier van de Utrechtse Domklokken luidt het tweede gedeelte in en gaat verrassend over in de Basler Psalmen, een magistraal monument van Daan Manneke voor het Geneefse psalter, gecomponeerd ter gelegenheid van het duizendjarig jubileum van de Münster in Basel. Vergeet bij deze zeven psalmen alle tot nu toe bekende Hollandse koraalkunstenmakers; Manneke brengt koraalbewerkingen terug tot de essentie: puur en speels muziek maken met materiaal dat direct aan de cantus firmus is ontleend.
Adembenemend Een bijzondere repertoirevondst is de toevoeging van een sopraan. Quasi improviserend gaan organist en zangeres een speelse, spannende en afwisselende dialoog met elkaar aan. De klanktaal onmiskenbaar eigentijds, maar nooit extreem experimenteel. Geen misverstand: de psalm is nooit ver weg. De soepele, tegelijk kernachtige stem van Nanette Mans blijkt geknipt voor deze compositie. Ook organist Budding gaat overtuigend met de partituur om. Hij toont zich virtuoos op de toetsen en registers van het Domorgel en kiest precies die rijkdom aan expressieve klankkleuren die Manneke verlangt. Adembenemend is het wanneer tussen de quasi-geïmproviseerde muziek de psalmmelodie opduikt, in fragmenten of integraal. Zoals in Psalm 65, die de veelzeggende titel Friedenskonzert für Sopran und Orgel meekreeg. Daar vindt een glorieuze ontlading plaats: een hoogtepunt van de cd, een klankspel én klankcontemplatie die indruk maken en ontroeren door schoonheid en zeggingskracht.
Eilanden De opname is helder, ruimtelijk en gedetailleerd. Het boekje draagt met passende foto’s en teksten bij aan de beleving. Het archipelconcept had daarin nog explicieter kunnen worden toegelicht: een landschap van ‘eilanden’, elk met een eigen karakter, zicht tot elkaar verhouden maar samen een geheel vormen. Muzikaal vertaalt zich dat in een klankwereld die boeit en uitnodigt om eindeloos in op te gaan.
Hulde De cd is een hulde aan een belangrijk componist én aan het Geneefse psalter. Een productie die staat als een kathedraal; uitnodigend om te betreden en te beleven.
